Giriş
Başlangıçta öngörülenden çok daha fazla oyuncak, 88/378/EEC sayılı Direktif kapsamında yer almaktadır. Örneğin; bir ürünle birlikte hediye olarak verilen bir oyuncak da bu direktifin emniyet gereklerini karşılamak zorundadır. Böylece sadece oyuncak mağazalarında satılan oyuncaklar emniyet gereklerine göre üretilmek zorunda kalmamakta, başka oyuncaklar da kapsama alınmaktadır.
Temel gerekler, tasarlanan amaca uygun kullanılmaları veya bu kullanımın normal olarak öngörülebileceği durumlarda ortaya çıkabilecek fiziksel, mekanik, kimyasal, elektriksel ve hijyenik açıdan başta olmak üzere bütün risk ihtimalleri ile ilgilidir. Çocukların normal davranışları dikkate alınarak, amacına uygun ve öngörüldüğü şekilde kullanıldığında, çocuklar kadar üçüncü taraflar da, doğabilecek sağlık riskleri ve fiziksel yaralanmalara karşı korunmalıdır.
İmalatçı ürettiği oyuncağın Avrupa standartları ile sıkı bir uyum içinde olup olmadığını, direktifin temel gereklerini karşılayıp karşılamadığını kendisi değerlendirir (Modül A).
Oyuncaklar Direktifinin 11. maddesi ve II No.lu eki oyuncaklara iliştirilmek zorunda olan ibarelerle ilgili temel gerekleri içerir. İmalatçının veya Topluluk içinde yetkili temsilcisinin veya ithalatçının adresinin yanında CE işareti, imalatçının ticari markası veya ticari unvanı da oyuncağın veya ambalajın üzerine görülebilir, kolayca okunabilir ve silinmeyecek bir biçimde iliştirilmelidir. Küçük oyuncaklar veya küçük parçalardan oluşan oyuncaklar söz konusu olduğunda, ilgili ayrıntı ve özellikler de ambalaja, etikete veya kullanım kılavuzuna iliştirilebilir. Sözü edilen özelliklerin oyuncağa iliştirilmediği durumlarda, bunların muhafaza edilmesinin akıllıca olacağı hususunda tüketicinin dikkati çekilmelidir.
Belirli oyuncak türleri, ambalajları ve kullanım kılavuzları üzerindeki etiketler, ürünün içerdiği riskleri ve bunlardan korunma yollarını da belirtmelidir. Böylece imalatçı 36 aydan küçük çocuklar için tehlikeli olan oyuncağın üzerine veya ambalajına bir uyarı koymak zorundadır. Örneğin; “36 aydan küçük çocuklar için uygun değildir” gibi. Bunun yanında bir sınırlamanın söz konusu olduğu özel riskler için de küçük bir işaret konulmalıdır.
Direktif bir geçiş dönemi öngörmüş değildir. Direktif kapsamına giren bir oyuncak 1 Ocak 1990 tarihinden beri uygulanmakta olan Avrupa temel emniyet gerekleriyle uyumlu olmak ve CE işareti taşımak zorundadır.
Kapsam
Oyuncaklar Direktifinin birinci maddesinde oyuncak; “14 yaşından küçük çocuklar için oyun amacıyla tasarlanan veya açıkça çocukların oynamalarında kullanılmak üzere üretilmiş herhangi bir ürün veya materyal” olarak tanımlanmaktadır. Direktif bu tanıma giren oyuncakların piyasaya arzı ile ilgilidir. İstisnaların ışığında bile olsa tanıma geniş bir yorum alanı bırakmak gerekmektedir.
Oyuncaklar Direktifinin I No.lu Eki, aşağıda da belirtilen ve direktif kapsamında bir oyuncak olarak görülmeyen geniş bir ürün listesinden oluşmaktadır. Burada özellikle spor, hobi ve oyun araçları açıkça kapsam dışı tutulan ürünlerdir. Bunlar:
- Yılbaşı süsleri,
- Yetişkinler ve koleksiyoncular için detaylı model maketler,
- Oyun parklarında topluca kullanılmak üzere tasarımlanan araç ve gereçler,
- Spor malzemeleri,
- Derin sularda kullanılmak üzere tasarımlanan su aletleri,
- Yetişkin koleksiyoncular için folklorik ve dekoratif bebekler ve diğer benzer malzemeler,
- Alışveriş merkezleri ve istasyonlar gibi kamu alanlarına yerleştirilen ticari amaçlı oyuncaklar,
- Uzmanlar için hazırlanmış, 500 parçadan fazla veya resimsiz olan yap bozlar,
- Havalı tabanca ve tüfekler,
- Ateşleme kapsülleri dahil havai fişekler (Mevcut durumdaki daha sıkı mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla oyuncaklarda kullanılan ateşleme kapsülleri hariç),
- Sapan ve benzer oyuncaklar (mancınık gibi),
- Metalik uçlu dart setleri,
- 24 volttan fazla bir anma gerilimi ile çalışan elektrikli fırınlar, ütüler veya diğer işlevsel ürünler,
- Bir öğrenim programı çerçevesinde bir yetişkinin gözetimi altında kullanılmak üzere üretilmiş ısıtıcı parçalar içeren ürünler,
- Yanma motorlu araçlar,
- Oyuncak buharlı motorlar,
- Karayollarında spor yapmak veya seyahat etmek amacıyla tasarlanan bisikletler,
- 24 volttan fazla bir anma gerilimi ile çalışan ve bir video ekranına bağlanan video oyuncakları,
- Bebekler,
- Gerçek ateşli silahların aslına uygun taklitleri,
- Çocuklar için taklit mücevherler.
Uygulanabilen diğer direktifler
Elektrikli çalışma aksamı içeren oyuncaklar, uygulanabilen öteki Avrupa direktiflerinin yanında Oyuncakların Güvenliğine İlişkin Avrupa Direktifinin de gereklerini karşıladığı zaman CE işaretini taşıyabilir. Elektrikli oyuncaklar için bu, 1 Ocak 1996 tarihinden beri zorunlu olan EMC Direktifinin temel gereklerine de uyma zorunluluğu anlamına gelir. Ayrıca 1976 tarihinden bu yana yürürlükte olan Alçak Gerilim Direktifi 1 Ocak 1995 tarihinde CE işareti uygulamasını getirmiştir. 1 Ocak 1997 tarihinden bu yana ise oyuncaklara Alçak Gerilim Direktifi esas alınarak CE işareti iliştirmek zorunludur.
Elektrikli oyuncaklar için emniyet riskleri genelde elektriksel yapıdan kaynaklandığı için Makineler Direktifi oyuncakların çoğuna uygulanmayacaktır.
Avrupa çapında, oyuncaklar için komitelerin yanında oyun alanları ekipmanlarının emniyeti için standartlar belirleme komiteleri de oluşturuldu. Şimdiye kadar bir dizi planlanmış taslak CEN standardı tamamlanmıştır. Bunlar:
EN 1176-1 Oyun alanı ekipmanları için genel gerekler
EN 1176-8 Kurma, test etme ve bakım
EN 1178 Kullanım
EN 1177 Oyun alanı geliştirmesi
Uygunluk değerlendirmesi
Oyuncaklar Direktifinde aşağıdaki uygunluk değerlendirme prosedürleri sayılmaktadır:
- Ürünlerin uyumlaştırılmış Avrupa standartlarına uygun olarak tasarlandığı ve üretildiği İç Üretim Kontrolü (Modül A). (Bu durumda, imalatçı veya ithalatçı standartlara uygunluğu ispatlayan teknik dosyayı piyasa kontrolü için bulundurmak zorundadır).
- Tipe uygunluk prosedürü (Modül C) ile beraber bir onaylanmış kuruluşça yapılan AT Tip İncelemesi (Modül B) (Bu kombinasyon ürünlerin uyumlaştırılmış standartlara uygun üretilmediği veya kısmen uygun üretildiği durumlarda uygulanmalıdır. İmalatçı hem teknik dosyayı hem de muayene raporlarını, istendiğinde resmi makamlara sunulmak üzere saklamalıdır.)
Oyuncağın bir bütün olarak güvenli kabul edildiği ancak, parçalarının asgari gerekleri karşılamadığı durumlarda, CE işaretinin iliştirilebilmesi için bir onaylanmış kuruluştan özel bir beyan almak gereklidir.
