Giriş

90/384/EEC sayılı Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Direktifinde, tartı aletlerinin taşıması gerekli olan temel gerekler belirtilmektedir. Kullanılan terminoloji Uluslararası Legal Metroloji Örgütünden alınmıştır.

Bu direktifte belirtilen temel gerekler, metrolojik gereklerle birlikte, hassasiyet sınıflandırmaları, tartı aralıkları, ağırlık sınırı, müsaade edilen azami hata payı, ölçme sonuçlarının etkilenmesi olasılığı ve tasarım ve yapımla ilgili genel gereklerle ilgilidir.

Bu Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendinde belirtilen ve ticari işlemler, vergiler, cezalar, ücretler, kanun ve düzenlemelerin uygulanması, yargılama işlemlerinin incelenmesi, tıbbi teşhis, izleme ve tedavi ve ilaç üretimi için kullanılan bütün aletler temel gerekleri karşılamalıdır. Ürünler bir onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında uygunluk değerlendirmesi prosedürüne tabi tutulacak ve CE işareti iliştirilecektir.

CE işaretine ilave olarak, AT uygunluk değerlendirmesi prosedürüne tabi olan otomatik olmayan tartı aletleri başlıcaları aşağıda sayılan çok sayıda veriyi de taşımalıdır:

1. CE işaretinin iliştirildiği yılın son iki rakamı,
2. AT denetim ve doğrulamasını yapan onaylanmış kuruluş veya kuruluşların ayırt edici işareti/işaretleri,
3. En az 12,5x12,5 mm² olan ve büyük harfli siyah bir M harfi taşıyan yeşil bir etiket,
4. Eğer varsa, AT Tip Onayı belgesinin numarası,
5. İmalatçının adı veya işareti,
6. bir oval içerisinde veya iki yarım daire tarafından birleştirilmiş iki yatay çizgi arasında ve yanında aşağıda belirtilen hususların yer aldığı doğruluk sınıfları (I,II,III veya IIII):

1. ‘Max....’ formunda yazılmak koşuluyla azami kapasite,
2. ‘Min....’ formunda yazılmak koşuluyla asgari kapasite,
3. ‘e=.....’ formunda yazılmak koşuluyla doğrulama ölçek aralığı.

1. Seri numarası.

Zorunlu kayıtların tam listesi Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Direktifinin IV No.lu ekinde yer almaktadır.

AT Uygunluk Değerlendirmesi prosedürüne tabi olmayan aletler (Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (b) bendinde belirtilenler) imalatçının işareti veya adı ve “Max...” formunda maksimum kapasite ile işaretlenmelidir. Hiçbir durumda bu aletler CE işareti veya büyük M harfi basılı yeşil renkli kare etiketi taşıyamaz. İmalatçı ürünün etiketi veya paketin üzerine diğer teknik verileri sağlayıp sağlamamakta yine de serbesttir.

Bir tartı aleti Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi kapsamında yer alacak şekilde tasarlanmış, fakat uygunluk değerlendirmesine tabi olmayan bir cihaza (örneğin ikinci bir ekrana) bağlanmışsa, bu cihazların her biri, kullanımlarının sınırlandığını gösteren ve çarpı işareti oluşturan iki kesişen diyagonalle birlikte en az 25x25 mm² kırmızı bir fonun üzerine siyah olarak basılan büyük M harfinden oluşan sembolü taşırlar.

Aletlerin kamuya doğrudan satışı durumunda satıcılar ve müşteriler için görüntü ve baskı cihazları temel gereklere uygun olmak zorundadır.

Bu Direktif AB’de 1 Ocak 1993’te yürürlüğe girdi. Direktif, 10 yıllık bir süre boyunca üye devletlerde 1 Ocak 1993’ten önceki kurallara uygun olan aletlerin piyasaya arz edilmesi veya hizmete sunulmasına izin vermiştir. Diğer bir ifade ile 1 Ocak 2003’ten itibaren bu direktif kapsamına giren bütün tartı aletleri bu direktifte belirtilen gereklere uygun olmak zorunda kalacaktır.

Bu Direktif, tartım boyunca bir kullanıcının müdahalesine ihtiyaç duyan (bir cismin kütlesini o cisme etki eden yerçekimi kuvvetinden faydalanarak tespit eden, ayrıca kütle ile ilgili diğer büyüklüklerin, miktarların ve parametrelerin de belirlenmesine yarayan) bütün tartı aletlerine uygulanır.

Bu direktifte kullanılan iki kategori alet arasında bir ayrıma gidilmiştir (Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler). Bu kategoriler tartı aletinin CE işareti taşıması gerekip gerekmediğini belirlerler.

Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi aşağıdaki amaçlarla tasarımlanan bütün aletleri kapsar:

1. Ticari işlemler için kütle tespiti,
2. Resim, gümrük tarifesi, vergi, ikramiye, ceza, kar, tazminat ya da benzer tip ödemelerin hesaplanması amacıyla kütle tespiti,
3. Kanunların veya tüzüklerin uygulanması ve mahkemelerde verilen uzman görüşü için kütle tespiti,
4. Tıbbi amaçlı izleme, teşhis ve tedavi maksadıyla hastaların tartılması suretiyle ilaçların uygulanmasında kütle tespiti,
5. Reçetede yer alan ilaçların eczanede hazırlanması amaçlı kütle tespiti ile tıbbi laboratuarlar ve ilaç laboratuarlarında yürütülen analizlerdeki kütle tespiti,
6. Umuma açık satış yerlerindeki satışlar için ve ön ambalajlı ürünlerin kütlelerine tekabül eden fiyatın tespiti için kullanılan tartı aletleri.

Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (b) bendi, bu paragrafın (a) bendinde sayılanların dışında kalan tüm otomatik olmayan tartı aletlerini kapsar.

Otomatik olmayan tartı aletlerinin bazıları şunlardır:

• Evde kullanım amaçlı mutfak terazileri (Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (b) bendi),
• Kişileri tartmaya yarayan teraziler (evdeki tartımlar için olanlar Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi kapsamına diğer amaçlı olanlar ise (b) bendi kapsamına girer),
• Dükkanlardaki otomatik teraziler (Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi kapsamına girer),
• Tartı köprüsü (Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi kapsamına girer).

73/360/EEC sayılı Otomatik Olmayan Tartı Aletleriyle İlgili Mevzuatların Uyumlaştırılması Direktifi, otomatik olmayan tartı aletleri ile ilgili yeni yaklaşım direktifinin geçiş dönemi boyunca ürünlerin bu direktifte yer alan temel gereklere uygun olarak piyasaya sürüleceği anlayışıyla, 1 Ocak 1993 itibariyle yürürlükten kaldırıldı. Böylece 73/360/EEC sayılı Direktifin hükümleri 1 Ocak 2003’e kadar yürürlükte olabilecektir.

Kullanılmakta olan ve gelecekte kullanılacak olan kütle birimleri için, Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Direktifi 85/1/EEC sayılı Direktif tarafından tadil edilmiş olan 80/1881/EEC sayılı Direktife atıfta bulunmaktadır.

Bir tartı aleti hem bu direktif hem de diğer yeni yaklaşım direktiflerine göre CE işareti ile işaretlenmek zorunda olduğu zaman, bu işaret, uygulanmak zorunda olunan tüm direktiflerin temel gereklerine uygunluğu göstermelidir. Böyle bir birleşme özellikle Alçak Gerilim ve Tıbbi Cihazlar Direktifleri bakımından söz konusu olacaktır.

Otomatik Olmayan Tartı Aletleri Direktifinin temel gerekleri ölçüm sonuçlarının elektronik veya elektriksel parçalardan kaynaklanan bozucu etkileşimlerden etkilenmemesini şart koşmaktadır. Sonuç olarak, EMC gerekleri tamamen bu direktifin kapsamına girmektedir ve buna bağlı olarak EMC Direktifinin prosedürlerine ayrı olarak başvurmaya gerek yoktur.

Genellikle, Makineler Direktifi ile bir birleştirme söz konusu olmayacaktır. Çünkü elektriksel yapı tehlikelerin en önemli sebebidir ve uygunluk değerlendirmesi sadece Alçak Gerilim Direktifi hükümlerine göre yapılmalıdır.

Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (b) bendi kapsamına giren bir tartı aleti CE işareti ile işaretlenmek zorunda değildir; ancak bu aletin EMC ve/veya Alçak Gerilim Direktifleri kapsamına da girmesi durumunda anılan direktiflere göre CE işareti ile işaretlenmelidir.

Yalnızca Direktifin birinci maddesinin ikinci paragrafının (a) bendi kapsamına giren tartı aletleri bu direktifte belirtilen temel gereklere göre uygunluk değerlendirmesine tabi tutulmak zorundadır. Bu amaçla imalatçı 2 olasılıktan birini seçebilir:

1. Aşağıdaki hususlardan seçilen biri ile birlikte AT Tip İncelemesi (Modül B);

• Bir onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altındaki uygun bir kalite güvence sistemine göre AT Tipe Uygunluk Beyanı (Modül D),
• Üretilen her ürünün AT Ürün Doğrulamasına (Modül F) göre AT Tipe Uygunluk Beyanı.

Elektronik parçaları bulunmayan ve yük ölçüm cihazında yük dengesini sağlayan yayı bulunmayan aletler için AT Tip İncelemesi zorunlu değildir.

1. AT birim doğrulaması (Modül G).

Son Güncelleme Tarihi: 07/06/2006

İletişim Bilgisi: Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü
Eposta: dts@dtm.gov.tr