Giriş

Gazlı yakıtlar yakarak çalışan bütün aletler ve parçaları ile basınçlı yakıcılar ve bu tip yakıcılar ile donatılmış ısıtıcı gövdeler 90/396/EEC sayılı Gaz Yakan Aletler Direktifine göre CE işareti ile işaretlenmek zorundadır. Bu husus yemek yapma, ısınma, su ısıtma, soğutma, aydınlatma veya yıkama, bütan ve propan gazıyla çalışan ısınma ve kamp amaçlı geniş gaz donanımları ile kullanılan bütün gaz yakan ev aletleri için geçerlidir.

Özel olarak, sanayide kullanılmak amacıyla tasarımlanan aletler kapsam dışında tutulmaktadır.

Gaz yakan aletlerin karşılamak zorunda oldukları temel emniyet ve sağlık gerekleri diğerlerinin yanı sıra özellikle; tasarım, yapım, kullanılan malzeme, yanmamış gaz çıkışı, emisyon, tutuşma ve yanma özellikleri, enerjinin ekonomik kullanımı ve aletin dışsal parçalarının ısısı ile ilgilidir.

Direktifin I No.lu Ek’i aletlerin üzerine yeterli uyarıların iliştirilmesi ile ilgili talimatları ve kurma, kullanma ve hizmete sunma ile ilgili olarak teknik dosyada bulunması gereken bilgileri ayrıntılı olarak belirtmektedir. Dokümanlar aletin ne çeşit bir gaza ve basınca göre tasarlandığını açıkça belirtmelidir.

Temel gerekler normal olarak kullanıldığında aletin azami güvenliği sağlamasını amaçlamaktadır. Bu direktifin amacı doğrultusunda aşağıdaki durumlarda alet “normal biçimde” kullanılmış kabul edilir:

• doğru tesis edilip imalatçının talimatlarına göre düzenli olarak bakımı yapıldığında,
• gaz kalitesinde normal bir değişimle ve sağlanan basınçta normal iniş-çıkışlarla kullanıldığında,
• amacına uygun veya makul bir şekilde öngörülecek bir yolla kullanıldığında.

İklim ve gaz özelliklerindeki farklılıklar gibi uyumlaştırılamamış koşullar sonucunda ulusal teknik spesifikasyonlar ve donanım gerekleri halihazırda üye ülkeler arasında farklılıklar gösterebilmektedir. Üye ülkeler hiç bir durumda bu özel ulusal gerekleri kullanarak gereksiz ticari engeller yaratmamalıdır. Komisyon, üye ülkelerde ve Avrupa Ekonomik Alanı’nda kullanıldığı şekliyle gazların özelliklerinin bir listesini yayınlamıştır (98/C69/11 no.lu OJ 69 5/3/1998 ile).

Gaz yakan aletler bakımından uygunluk değerlendirme prosedürüne her zaman için bir onaylanmış kuruluş dahil olmalıdır. CE işaretinin yanında aletin veri levhasında imalatçının adı, ticari markası, kullanılan elektrik kaynağı, alet kategorisi, CE işaretinin iliştirildiği yılın son iki rakamı ve onaylanmış kuruluşun kimlik numarası belirtilmek zorundadır.

Gaz Yakan Aletler Direktifi 1 Ocak 1992’de yürürlüğe girdi. 31 Aralık 1995’e kadar, ürünlerin 1 Ocak 1992’den önce üye devletlerdeki geçerli hükümlere göre piyasaya sürülmelerine veya hizmete sokulmalarına izin verildi.

Direktifin kapsamına giren gaz yakan aletler şunlardır:

1. Yemek pişirme, ısıtma, sıcak su elde etme, soğutma, aydınlatma veya yıkama ve gerektiğinde 105 ° C’yi geçmeyen normal su sıcaklığına sahip olmak için kullanılan gaz yakan aletler,
2. Basınçlı yakıcılar ve bu yakıcılarla donatılan ısıtıcı aletler,
3. Ticari kullanım amacıyla ayrı olarak piyasaya sürülen ve bir gaz yakan alete takılmak üzere tasarımlanan veya böyle bir alet oluşturulmak üzere bir araya getirilen emniyet, kontrol ve düzenleme cihazları ve bunların alt parçaları.

Direktifin kapsamı dışında tutulan gaz yakan aletler ise şunlardır:

1. Endüstriyel sahalarda ve özellikle endüstriyel süreçlerde kullanılmak üzere tasarımlanan aletler,
2. 105 ° C’ı aşan su sıcaklığına sahip olmak için kullanılan aletler (örneğin; buhar kazanları).

Bu direktifin amacına uygun olarak “Gaz Yakıt” tanımı, 1 bar basınç altında 15° C sıcaklıkta gaz halinde bulunan her türlü yakıtı kapsar.

Gaz Yakan Aletler Direktifinin kapsamına girip girmediği konusunda açıklık bulunmayan oldukça çok sayıda gaz yakan alet bulunmaktadır. Avrupa Komisyonu’nun bu konudaki açıklamaları maalesef çelişkilidir. Önceleri, Komisyon direktifin kapsamının mümkün olduğu kadar geniş yorumlanmasını istemiştir. Şu anda ise Komisyon kapsamın Direktifin 1. Maddesinde belirtilenlerle sınırlı tutulması görüşündedir.

Hala varolan belirsiz sahalarla ilgili olarak, gaz yakan alete CE işaretinin iliştirilmesi gerekip gerekmediği konusunda imalatçı veya ithalatçı bir onaylanmış kuruluşa danışmak zorundadır. Yorum farklılıklarını mümkün olduğu kadar önlemek amacıyla Avrupa’daki onaylanmış kuruluşlar birbirleriyle iletişim halindedirler.

Bir gaz yakan alet EMC Direktifi, Alçak Gerilim Direktifi, Sıcak Su Kazanlarının Verimlilik Gerekleri Direktifi ve/veya İnşaat Malzemeleri Direktifinin kapsamına da sıklıkla girebilmektedir. Bu durumda, alet, uygulanan bütün direktiflerin temel gereklerine uygun olmak zorundadır.

Su dağıtım pompası bulunan gaz yakan aletler bir makine olarak kabul edilebilir ve bu yüzden bu ürünlere Makineler Direktifi de uygulanabilir. Ancak Makineler Direktifinin uygulanması biraz daha karmaşıktır.

Makineler Direktifi, makinenin risklerinin büyük ölçüde elektrik kaynaklı olması durumunda münhasıran alçak gerilim direktifinin uygulanacağı kuralını getirmektedir. Ayrıca, güvenlik risklerinin uygulanabilen bir başka direktifin kapsamına girmesi durumunda Makineler Direktifinin uygulanmayacağı da belirtmektedir. Bu iki kural, çoğu gaz yakan alet için Makineler Direktifinin uygulanmak zorunda kalmayacağı sonucunu vermektedir.

Gaz yakan aletlere bu direktif de uygulanabilir. Özellikle, merkezi ısıtma kazanlarının devreden çıkarılmasına ilişkin parçalar İnşaat Malzemeleri Direktifinin gereklerine uygun olmak zorundadır. İnşaat Malzemeleri Direktifi, Avrupa Birliğinde resmi olarak yürürlüğe girmekle beraber, henüz fiilen uygulanmamaktadır. Bu direktifin kapsamına giren ürünler bakımından CE işareti iliştirilmesi zorunluluğu biraz zaman alacaktır.

Prosedürler arasındaki çatışmaları önlemek ve mümkün olan en doğru ve kolay kombinasyonu sağlamak için, Yeni Sıcak Su Kazanları İçin Verimlilik Direktifi, gazlı yakıtlarla çalıştırılan sıcak su kazanlarının verimliliğinin değerlendirilmesi için Gaz Yakan Aletlere dahil edildikçe karşılık gelen prosedür tanımlarının takip edilmesinin yeterli olacağını şart koşmaktadır.

Seriler halinde üretilen aletler için öngörülen ve ilk aşamada ürünün bir örneğinin onaylanmış kuruluş tarafından incelenmesi ve belgelendirilmesini içeren AT Tip İncelemesinin (Modül B) yapılması ve böylece ürünün uygunluğunun değerlendirilmesi için zorunlu olan yöntem bu direktifin gereklerini karşılar. İmalatçı veya Topluluk içindeki yetkili temsilcisi tip incelemesi başvurusunu yaparken Direktifin I No.lu Ek’inde ifade edilen gerekleri karşılayan teknik dosyayı teslim etmek zorundadır.

Bu AT Tip İncelemesinde aşağıda belirtilen prosedürlerden biri izlenmelidir. İmalatçı şu prosedürlerden birini seçebilir:

1. Tipe Uygunluk Beyanı (Modül C): Üretici, üretilen aletin onaylanmış tipe uygun olduğunu beyan eder. Bu beyan üretici tarafından saklanmalıdır. Onaylanmış kuruluş bir yıl veya daha az süreli aralıklarla yeterli sayıdaki alet arasından rast gele seçeceği aletler üzerinden üretim mekanında kontroller yapar.
2. Üretim Kalite Güvencesi (Modül D): Üretici, gaz yakan aletler bakımından bir onaylanmış kuruluş tarafından onaylanan kendi üretim kalite güvencesi sistemine (ISO 9002) sahiptir. Yetkili kuruluş belgelendirilmiş kalite sistemini en az her iki yılda bir kontrol etmek zorundadır.
3. Ürün Kalite Güvencesi (Modül E): Üreticinin, aletlerin son test ve muayenesi için onaylanmış kuruluş tarafından uygun bulunan kendi kalite sistemi vardır. Yetkili kuruluş onaylanmış kalite sistemini en az 2 yılda bir kontrol etmek zorundadır ve aletleri test edebilir veya ettirebilir.
4. AT Doğrulaması (Modül F): Onaylanmış kuruluş üreticinin tercihine göre, ürün grubundan rasgele seçilen bir numuneyi test eder veya her bir ürünü teste tabi tutar. Bu kuruluş aletlerin onaylanmış tipe uygun olduğunu belgelendirir.

İmalatçı veya ithalatçı yukarıda ifade edilen prosedürler temelinde CE işaretini aksesuarların üzerine değil aletlerin üzerine iliştirir. Sembollere sadece direktifin temel gereklerinin yerine getirildiğini gösteren Uygunluk Beyanı eşlik etmelidir. Ayrıca, uygunluk beyanı bu parçaların tüm özelliklerini, detaylı bir tesis ve montaj talimatını da içerir.

Tek olarak üretilen veya çok az sayıda üretilen aletler için üretici birim başına AT Doğrulamasını (Modül G) uygulayabilir. Bu prosedürde bir onaylanmış kuruluş ürünü inceler ve direktif hükümlerine uygun olduğunu beyan eder. Onaylanmış kuruluş üretici tarafından saklanacak olan bir Uygunluk Belgesi düzenler. Onaylanmış kuruluş tarafından gerekli görülmesi halinde, incelemeler ve testler gaz yakan aletin kurulması tamamlandıktan sonra yapılabilir.

Son Güncelleme Tarihi: 07/06/2006

İletişim Bilgisi: Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü
Eposta: dts@dtm.gov.tr