Giriş
93/15/EEC sayılı Direktif, sivil kullanım amaçlı patlayıcıların kontrolü, piyasaya sunulması ve bunlar için düzenlenen belgelerin karşılıklı tanınması ile ilgilidir.
İsviçre ve ABD özellikle petrol üretimi için kullanılan sivil kullanım amaçlı patlayıcıların önde gelen üreticileridir.
Diğer bazı patlayıcılarla beraber, askeri ve polisiye amaçlı kullanım için tasarlanan mühimmat ile havai fişek gibi protekni ürünleri içeren patlayıcılar direktifin kapsamı dışında kalmaktadır.
Direktifin temel gerekleri diğer unsurlarla birlikte, imalat, fiziki ve kimyasal durağanlık, çarpma ve sürtünmelere karşı hassasiyet, patlayıcının kimyasal saflığı, düşük ve yüksek sıcaklıklara karşı dayanıklılık, eskime, kullanım yolu, işaretleme ve kullanım kılavuzu ile ilgilidir. Bir patlayıcının çevreyi en az etkileyecek şekilde kullanılması gerekmektedir. Yakıcı patlayıcılar, ateşleme kabloları, emniyet sigortaları, ateşleyiciler, ileticiler ve roket ateşleyicilerine bazı özel hükümler uygulanmaktadır.
CE işareti patlayıcının üstüne iliştirilmelidir. Ancak bunun mümkün olmadığı durumlarda, tanıtım plakasına veya ilk iki yöntemin kullanılamadığı durumlarda son çare olarak ambalaja CE işareti iliştirilmelidir. Ayrıca, ürünün ve/veya ambalajın üzerinde alıcı ülkenin resmi dilinde patlayıcının güvenli taşınması, depolanması, kullanımı, imha edilmesi ve son kullanım tarihi ile ilgili yeterli veri ve talimat yer almak zorundadır.
Direktif, bu patlayıcıların AB içinde nakliyesi ile ilgili özel hükümler içermektedir. Her transferden önce patlayıcının ilgili olduğu üye devlete bilgi sağlanmalıdır. Bu üye devlet transferin yapılabileceği şartları inceler ve ürünün alıcıya transferi için onay verir. Bu onay ürünün ayrıldığı üye ülkede ve mümkünse transit ülkede de geçerli olacaktır. Söz konusu taşımadan sorumlu olan kişi kalkışın ve geçişin yapıldığı üye ülkenin yetkili otoritelerine transfer hakkında bilgi verir. Bu ülkeler taşınmanın gerçekten onay hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığını kontrol edebilirler.
Mühimmatın bir sivil amaçlı patlayıcı olarak kabul edilmemesine rağmen direktif, 10. maddesinde bu patlayıcıların Topluluk içinde bir ülkeden diğerine taşınmasıyla ilgili olarak bir dizi yöntemi düzenlemiştir. Kayıtlı satıcılar arasındaki bir transferde, transfer araçları ile kalkış ve varış tarihleri hakkında bilginin sağlanmasına gerek yoktur. Kalkışın yapıldığı üye ülke, bu tür firmalar tarafından taşımanın hangi koşullar altında yürütüldüğünü inceler. Bir lisans veya yetki belgesi aracılığıyla satıcı kendi bölgesinden öteki bir üye ülkedeki satıcıya mühimmat transferine yetkisi olduğunu ispatlayabilir.
1 Ocak 1995’ten bu yana bu direktif hükümleri uygulanabilmektedir. Geçiş dönemi 31 Aralık 2002’ye kadar sürecektir. 1 Ocak 2003’ten itibaren bu direktif kapsamına giren bütün patlayıcılar bu direktifin hükümleriyle uyumlu olmak zorundadır.
Kapsam
Direktifin kapsamına giren patlayıcılar şöyle tanımlanabilir: Birleşmiş Milletler (BM) Tehlikeli Maddelerin Taşınması Tavsiyelerinde kabul edilen ve bu tavsiyelerin 1. Sınıfının kapsamına giren bütün materyal ve maddelerdir
BM’nin bu tavsiyeleri BM Tehlikeli Maddelerin Taşınması Uzmanlar Komitesince oluşturulmuştur.
Bu direktifin kapsamı dışında bulunan maddeler ise şunlardır:
- Mühimmat da dahil, silahlı kuvvetler ve polis tarafından iç mevzuatlara uygun olarak kullanılmak üzere tasarımlanmış patlayıcılar,
- Havai fişekler gibi protekni maddeler,
- 93/15/EEC sayılı Direktifin 10,11,12,13,17,18 ve 19. maddelerinde sayılanlar hariç olmak üzere tüm mühimmatlar.
Bu tanıma göre direktifin kapsamına girmeyen bütün maddeler yine de ulusal hükümlerce bir bakıma bu direktif kapsamına dahil edilmiş olabilir.
Uygulanabilen diğer direktifler
Diğer direktiflerle bir kombinasyon söz konusu değildir. Herhangi bir durumda, bu direktifin temel gerekleri doğrudan elektrik emniyeti ve elektromanyetik radyasyonun yarattığı rahatsızlıktan kaynaklanan riskleri de kapsamaktadır.
Uygunluk değerlendirmesi
Patlayıcıların test edilmesi bakımından aşağıdaki iki prosedürden birisi uygulanabilir:
- Bir onaylanmış kuruluşun, imalatçının aşağıdakilerden seçeceğine göre yapacağı onaylanmış tipe uygunluk değerlendirmesini takiben yapacağı AT Tip İncelemesi (Modül B),
- İmalatçının kendiliğinden yapacağı tipe uygunluk değerlendirmesi (Modül C),
- Belgelendirilmiş üretim kalite güvence sistemi (Modül D),
- Belgelendirilmiş ürün kalite güvence sistemi (Modül E),
- Üretilen gruplardan alınan numunelerde bir onaylanmış kuruluşça yapılan ürün doğrulaması (Modül F).
- Her bir ürünün uygunluğunu üretim ve tasarım ile ilgili temel gereklere göre değerlendiren bir onaylanmış kuruluşun yapacağı birim doğrulaması (Modül G).
