Giriş
97/23/EC sayılı Direktif, içinde pozitif veya negatif basınç bulunan kaplar, borular ve tesisatların üretim ve tasarımı ile ilgili temel gerekleri düzenlemektedir. Uygulamada kimya ve imalat sanayii için tesisat üreticileri çoğunlukla bu direktife göre çalışmakla yükümlüdürler.
Temel gerekler, diğer hususlar yanında kullanılacak materyal, inşa özellikleri, mekanik sağlamlık, denge, kullanım ve taşıma, boşaltma ve akıtma, aşınma, eskime, denetim, yangın emniyeti, işaretleme ve kullanım kılavuzları ile ilgilidir. Bazı yapılar, cihazlar veya tesisatlar için özel veya genelden sapan hükümler bulunmaktadır.
Uygunluk değerlendirmesi prosedürleri müsaade edilen azami basıncı ve söz konusu cihaz veya sistemin hacmi temel alınarak yapılan riskin derecesine göre sınıflandırmasıyla ilgilidir. Burada birden dörde kadar 4 adet tehlike kategorisi belirlenmiştir.
Ancak basınçlı ekipmanlar veya tesisatlarının hepsi bu temel gereklerle uyumlu olmak zorunda değildir. Direktifte ayrıntılı olarak tanımlanmış olan küçük basınç veya hacme sahip basınçlı kaplar bir üye ülkedeki “iyi mühendislik uygulamasına” uygun olarak üretilmelidir. İmalatçının ve ithalatçının kimliğinin saptanabileceği bir işaretleme ve “yeterli” bir kullanım kılavuzu ürüne eşlik etmelidir. CE işareti iliştirilmeyebilir.
CE işareti yalnızca temel gereklere uyumlu olmak zorunda olan ekipmanlara iliştirilebilir. Veri levhası, CE işaretinin yanında her zaman imalatçının veya ithalatçının adı ve adresini; imalat yılı, tip, seri veya ürün grubu numarasını; müsaade edilebilir maksimum basınç ve emniyetli tesis etme, çalışma ve kullanmaya ek olarak bir dizi teknik veriyi de göstermelidir. Üretim kontrolü aşamasında bir onaylanmış kuruluşun prosedürlere dahil edildiği durumda, bu kuruluşun kimlik numarası da CE işaretinin yanına eklenmelidir. Bazı durumlarda bu amaçla bir etiket kullanılabilir veya bilgiler ürünle birlikte verilen teknik dosyada kısmen belirtilebilir. Belgeler ve kullanım kılavuzları varış ülkesinin resmi dillerinde arz edilmelidir.
Basınçlı Kaplar Direktifi, AB’de 29 Kasım 1997 tarihinde yürürlüğe girdi. O tarihten bu yana direktif var olan ulusal mevzuatlarla aynı anda uygulanmaktadır. Direktif, 29 Mayıs 2002 tarihinden itibaren tam olarak zorunlu uygulamaya girecektir.
Kapsam
Bu direktif normal atmosfer basıncı üzerinde maksimum basıncı 0.5 bardan daha büyük olan basınçlı ekipmanlar ve bağlantı parçalarının tasarım, üretim ve uygunluk değerlendirmesine uygulanır. Bu bağlamda basınçlı ekipman; kaplar, borular, emniyet ve basınç aksesuarları ve mevcut olduğunda basınçlı ekipmanlara iliştirilen bağlantı elemanları anlamına gelmektedir.
Bu direktifin kapsamı dışında kalan ürünleri şu şekilde sıralayabiliriz;
- Bir dizi ürün zaten başka bir direktifin kapsamına girdiğinden kapsam dışında tutulmuştur:
- Basit Basınçlı Kaplar(87/404/EEC),
- Sprey kapları(75/324/EEC),
- Araç parçaları (motorlu araçlar: 70/156/EEC ve 92/61/EEC, traktörler: 74/150/EEC).
- Düşük risk kategorisine giren ve aşağıdaki CE direktiflerinin kapsamına giren ürünler de bu direktifin kapsamı dışında bırakılmıştır:
- Hidrolik ve havalı aletler (Makinalar Direktifi,98/37/EC)
- Asansörler (95/16/EC),
- Alçak gerilim cihazları (73/23/EEC),
- Tıbbi cihazlar (93/42/EEC),
- Gaz yakan aletler (90/396/EEC),
- Potansiyel olarak patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlar ve koruyucu sistemler (94/9/EC).
Ayrıca, araba lastikleri, yastıklar, oyun topları ve balonlar, taşımacılık altyapı sistemleri, içme suyu nakil ağları, jeneratörler, kompresörler, basınçlı ısıtıcılar, yüksek voltajlı elektrik ekipmanları, petrol çıkarma ve silahlı kuvvetler için tesisatlar, karbonatlı içecekler için şişeler ve kaplar, taşıma kapları gibi esnek bir koruyucu kaplama içeren ürünler de bu direktifin kapsamı dışında kalmaktadır.
Uygulanabilen diğer direktifler
Bu direktifin zaman içerisinmde Basit Basınçlı Kaplar Direktifi ile birleştirilmesi beklenmektedir.
Uygunluk değerlendirmesi
Uygulanacak uygunluk değerlendirme prosedürleri için basınçlı kaplar 4 kategoriye ayrılmıştır (risk oranına göre). Bu sınıflandırma özellikle sistemde azami müsaade edilebilir basınçla ilgilidir. Tehlikeli maddeler için kullanılan basınçlı ekipmanlar, 67/548/EEC sayılı Direktifte belirtildiği gibi, daha sıkı bir değerlendirme prosedürünün uygulandığı özel bir bölümde sınıflandırılmışlardır.
Bazı modüllerin özel versiyonları da dahil, bütün uygulanabilir standart modüller bu direktifte kullanılmaktadır. Uygunluk değerlendirmesinde kullanılması zorunlu olan modüllerin tam bir incelemesi için direktif metnine başvurmak zorunludur.
Kategori I’in (düşük riskli ürünler) belgelendirmesi genellikle Modül A temelinde yapılabilmektedir.
Diğer kategoriler için imalatçı genel olarak bir onaylanmış kuruluşun belirli testleri yaptığı veya üreticinin iç kalite kontrol sistemini denetlediği çeşitli prosedürler arasında bir seçim yapabilir.
Yüksek riskli (Kategori 4) basınçlı ekipmanların değerlendirmesi en azından bir onaylanmış üretim kalite güvence sistemi (Modül D) veya ürün doğrulaması (Modül F) ile birlikte AT Tip İncelemesi (Modül B) temelinde değerlendirilmek zorundadır.
Basınçlı Ekipmanlar Direktifinin özel bir yönü de kimya ve petrol şirketleri gibi, kendi denetim departmanı bulunan şirketlere manevra alanı sağlanmasıdır. Denetim departmanları şirkette tesis edilen ekipmanların testlerini yapacak niteliğe getirilebilir. Ancak, bir onaylanmış kuruluş olmaksızın CE işareti iliştirmelerine izin verilmemektedir.
