94/25/EEC sayılı Gezi Amaçlı Tekneler Direktifi, gezi amaçlı olarak kullanılan tekneler için emniyet, sağlık ve çevre konuları bakımından temel gerekleri düzenlemektedir. Avrupa Birliği’nde piyasaya sürülen veya hizmete sokulan bu tür teknelere CE işareti iliştirilmesi zorunludur. Bu, Avrupa Ekonomik Alanı dışındaki ülkelerden ithal edilen ikinci el tekneler bakımından da bu söz konusudur. AB dışına arz edilen yeni tekneler bu direktifin temel gereklerini karşılamak zorunda değildir ve bu tekneler CE işareti taşımayabilir.
Temel gerekler, öteki hususlarla birlikte imalat, kullanılan malzeme, denge, (freeboard), yüzebilme, gemi omurgasındaki açık alanlar, güverte ve üst yapı, kompartımanlar, havalandırma tertibatı, can kurtarma araçları, etkin kaçış araçları, dümen sistemi, sürüş, yakıt depolama, elektrik sistemi, seyir ışıkları, yangından korunma, acil durumlara ilişkin hazırlıklar ve istenmeyen sızıntıları önlemeye yönelik hükümler ile ilgilidir. Uygulanan standartlar teknenin kategorisine göre değişmektedir.
İmalatçı, teknenin teslimi anında bazı konularda tüketicilere ayrıntılı bilgi ve el kitapları sağlamakla yükümlüdür. Hizmete girişten sonra teknenin kullanımıyla ilgili olarak kullanıcıya hiçbir yükümlülük veya sınırlama empoze edilemez. Çünkü bütün temel gerekleri karşılamak üreticinin sorumluluğudur.
Tekneler, diğer hususlara ilaveten imalatçının, imalatçının ülkesinin ve üretim yılının anlaşılabileceği bir omurga kimlik numarası (HIN-kodu) taşımak zorundadır. Tip levhası CE işaretinden ayrı olarak şunları da içermelidir:
CE işaretinin iliştirildiği yılın son iki rakamı,
Söz konusu ise, üretim kontrolünde yer alan onaylanmış kuruluşun tanıtıcı işareti,
Üreticinin adı,
Teknenin tasarım kategorisi,
Azami tavsiye edilen yük kapasitesi,
Sefer sırasında azami yolcu kapasitesi.
AB üyesi devletler, bu direktif kapsamındaki tekneler için bu direktifte belirtilenlerden başka teknik gerekler getiremezler. Ancak, üye devletler, belirli sularda çevrenin korunması ve su yollarında güvenliğin sağlanması amaçlı denizcilik faaliyetleriyle ilgili gerekleri saptamaya, bu direktifle uyumlu gezi teknelerinin teknik yollardan tadil edilmesi gerektiği anlamında anlaşılmaması şartıyla, yetkilendirilmiştir.
Gezi amaçlı tekneler direktifi 2 yıllık bir geçiş dönemi öngörerek 1994’te yürürlüğe girmiştir. 16 Haziran 1996’dan bu yana direktif kapsamındaki bütün gezi amaçlı tekneler CE işareti taşımak zorundadır.
Kapsam
Direktifte gezi amaçlı tekne için verilen tanım: “hangi güç kaynağıyla hareket ettiğine bakılmaksızın, spor veya eğlence amaçlı olarak tasarlanan, hangi tip olursa tüm tekneler” şeklindedir. Gezi Amaçlı Tekneler Direktifi uygun harmonize standartlara göre (ISO standart CD 8666) ölçülmüş, tekne uzunluğu 2,5-24 metre arasında olan gezi amaçlı teknelere uygulanır.
Bu direktif kısmen tamamlanmış tekneler ile Direktifin II No.lu Ek’inde belirtilen ayrılabilir ve kurulu parçalara da uygulanır:
Tekne içinde alev almaya ve olumsuz seyir şartlarına karşı korumalı ekipman,
Dış motorlarda başlatma (start-in-gear) mekanizması koruma gereçleri,
Dümen, dümen mekanizması ve kablo tesisatı,
Yakıt tankları ve boruları,
Önceden yapılmış projektör ve ışıklar.
Kiralık olarak veya eğitim amaçlı kullanılan bir gezi teknesi, gezi amaçlı olarak piyasaya sunulduğunda bu direktifin kapsamına girmekten kurtulamaz.
Birinci maddenin üçüncü bölümüne göre Direktifin kapsamı dışında kalan ürünler şunlardır:
Üretici tarafından kürekli yarış tekneleri ve eğitim amaçlı kürekli tekneler de dahil olmak üzere yarış tekneleri olarak bildirilen tekneler,
Kanolar, kayaklar, gondollar ve (pedalos),
Rüzgar sörfleri,
Güç kaynaklı sörf kayakları, kişisel tekneler ve diğer benzeri araçlar,
1950’den önce dizayn edilmiş tarihi teknelerin, ağırlıklı olarak orijinal malzemeden bir tane olarak üretilmiş ve üzerine üretici tarafından bu hususu bildirecek etiket yapıştırılmış benzerleri,
Daha sonra piyasaya arz edilmeyecekleri temin edilmek kaydıyla deney amaçlı tekneler,
Takip eden beş yıl içerisinde piyasaya sürülmeyecekleri temin edilmek kaydıyla şahsi amaçlı üretilmiş tekneler,
Mürettebat ve ticari amaçlarla yolcu taşıma amaçlı tekneler (Bu tekneler 4 Ekim 1982 tarih ve 82/716/EEC sayılı “İç sulardaki seniz araçlarına ait teknik gerekler” direktifi kapsamına girmektedir.),
Dalabilme özelliğine sahip olanlar,
Hava yastıklı araçlar,
Deniz otobüsleri.
Gezi Amaçlı Tekneler Direktifi Avrupa Birliği içindeki piyasaya arzedilen ikinci el teknelere de uygulanmaz. Ancak, AB dışından ithal edilmiş ikinci el tekneler asgari gereklere uygun olmalı ve CE işareti taşımalıdır.
Uygulanabilen diğer direktifler
Bir gezi teknesi veya parçaları diğer yeni yaklaşım direktiflerinin kapsamına giriyor olabilir. Bu direktiflerin uygulanma kombinasyonları her ürün için farklı olmaktadır. Yalnızca gezi amaçlı tekne sayılan ürün gruplarının kapsamına giren ürün ve parçaları bu direktifin temel gereklerine uygun olarak, gerekli olduğu durumlarda diğer direktiflerle uyum içerisinde CE işareti taşımak zorundadır. Gezi amaçlı teknenin üstüne, içine veya kendisine eklenen diğer ürünler sadece diğer yeni yaklaşım direktifleri kapsamına giriyor olabilir.
Alçak Gerilim Direktifi, AB üyesi ülkelerin yer aldığı uluslararası kuruluşlarca belirlenen güvenlik gereklerini karşılayan tekneler, uçaklar veya demiryolu gereçlerinde kullanılan elektrikli malzemeleri kapsamının dışında bırakmaktadır. Gezi Amaçlı Tekneler Direktifinin temel gerekleri elektrik sisteminin emniyet gerekleri ile de ilgilidir. Bu iki durum, bu alanda uluslararası standartların uygulanması tercihi ile sonuçlanmaktadır. Bu standartların bulunmadığı durumlarda ise, Alçak Gerilim Direktifindeki standartlar ve prosedürler, teknede ortaya çıkan koşullarda yeterli güvenliği sunmaları şartıyla uygulanabilir.
Uygunluk Değerlendirmesi
Direktif, gezi amaçlı teknenin boyutlarına ve teknenin okyanusta, kıyı sularında veya sadece nehirlerde, kanallarda ve göllerde kullanım için tasarlanıp tasarlanmadığına bağlı olarak uygunluk değerlendirmesinde kullanılmak üzere bazı seçenekler sunmaktadır. Direktif, 4 tekne tasarım kategorisini belirlemektedir:
Tekne Tasarım Kategorisi
Rüzgar Hızı
(Beaufort ölçeği)
Önemli Dalga Yüksekliği
(H 1/3; metre)
A. Okyanus
>8
>4
B. Kıyıdan uzak
<8
<4
C. Kıyıya yakın
<6
<2
D. Korunmalı Sular
<4
<0,5
Tekne boyu 12 metreden az olan ve A ve B kategorisinde sınıflandırılan tekneler, onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında denge ve batmazlık konusunda yapılan model testlerine ek olarak imalatçının yapacağı iç üretim kontrolüne göre belgelendirilmelidir (Modül Aa).
12-24 metre tekne boyunda olan ve A ve B kategorisine giren tekneler için imalatçı, Modül G veya H’yi uygulamayı veya Modül C, D veya F uygulanarak zorunlu olarak yapılan tipe uygunluk değerlendirmesinden sonra bir onaylanmış kuruluş tarafından Modül B’ye göre yapılacak AT Tip İncelemesini seçebilir.
İmalatçı, uzunluğu 2,5-12 metre arasında olan ve C kategorisinde bulunan teknelere sağlamlık ve batmazlıkla ilgili Avrupa standartlarını uygularsa, uygunluk kendi iç üretim kontrolüne göre değerlendirilebilir.(Modül A). Bu standartlar uygulanmazsa teknenin bir modeli bu hususlara göre bir onaylanmış kuruluşun sorumluluğu altında test edilmelidir. (Modül Aa).
C kategorisindeki bir teknenin 12-24 metre uzunluğunda olması durumunda, üretici yukarıda ikinci. maddede de belirtilen benzer seçeneğe sahiptir: Modül G veya Modül H’yi uygular ya da Modül C, Modül D veya Modül F’de tanımlanan kalite değerlendirme prosedürlerine dayanmak zorunda olan tipe uygunluk incelemesinden sonra bir onaylanmış kuruluşa AT Tip İncelemesi yaptır (Modül B).
D kategorisindeki tekneler imalatçının kendisinin yapacağı yeterli iç üretim kontrolüne göre belgelendirilebilir (Modül A).
Direktifin II No.lu Ek’inde belirtilen ayrılabilir ve bileşik parçalar için de uygunluk değerlendirmesi yukarıda ikinci ve dördüncü maddelerde belirtilen prosedürlere göre yapılabilir: Modül G veya H veya Modül C, D veya F ile birlikte AT Tip İncelemesi (Modül B).
Son Güncelleme Tarihi: 07/06/2006
İletişim Bilgisi: Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü
Eposta: dts@dtm.gov.tr
