2006/11044 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylanarak 6.11.2006 tarihli ve 26338 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türkiye Cumhuriyeti ile Suriye Arap Cumhuriyeti arasında Serbest Ticaret Alanı Tesis Eden Ortaklık Anlaşması” 1 Ocak 2007 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Anlaşma"nın başlıca hedefleri: taraflar arasındaki ekonomik işbirliğinin artırılması ve güçlendirilmesi, mal ticaretindeki kısıtlamaların kaldırılması, uygun rekabet koşullarının yaratılması, karşılıklı yatırımların teşvik edilmesi ve tarafların üçüncü ülke piyasalarındaki ticaret ve işbirliğinin geliştirilmesidir.
Anlaşma, sanayi ürünlerindeki gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları ve eş etkili vergi ve önlemlerin kaldırılması başta olmak üzere, teknik mevzuat, tarım ürünlerindeki taviz değişimi, hayvan ve bitki sağlığı önlemleri, iç vergilendirme, yapısal uyum, damping, acil durumlar, devlet tekelleri, korunma önlemleri, ödemeler, menşe kuralları, devlet yardımları, fikri, sınai ve ticari mülkiyet hakları, kamu ihaleleri ve kurumsal hükümler konularında düzenlemeler içermektedir.
Anlaşma, sanayi ürünleri ile seçilmiş bir kısım tarım ürününde pazara giriş kolaylıkları sağlamaktadır. Bu kapsamda, ülkemiz, Suriye menşeli sanayi ürünlerinin Türkiye’ye ithalinde uyguladığı gümrük vergilerini Anlaşmanın yürürlüğe girmesi ile birlikte kaldırmıştır. Suriye tarafı ise, Türkiye menşeli sanayi ürünlerinin Suriye’ye ithalinde uygulanmakta olan gümrük vergilerini, bir kısım ürünler için Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte, farklı gruplara bölünmüş diğer ürünler için ise 3 ila 12 yıl arasında değişen indirim takvimi kapsamında tedricen sıfırlayacaktır.
Bu suretle, 2005 yılı dış ticaret verilerine göre Suriye’ye toplam ihracatımızın % 28,6’sını oluşturan ürünlere uygulanan gümrük vergileri Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle tamamen kaldırılmış bulunmaktadır. Bu oran 3. yılın sonunda % 60’a ulaşacaktır.
Ülkemiz ile Suriye arasındaki tarım ürünleri ticaretinde, sektörel hassasiyetler dikkate alınarak sınırlı sayıda üründe, belirli kotalar dahilinde uygulanacak olan vergi muafiyeti/indirimleri Protokol-I’de düzenlenmiştir. Bu çerçevede, ülkemizin Suriye’ye ihraç ettiği fındık, kestane, arpa, ayçiçeği tohumu yağı, bitkisel yağ, margarin ile diğer bazı ürünlere uygulanan gümrük vergileri belirli kotalar dahilinde kaldırılmıştır. Türkiye’ye ithal edilecek olan Suriye menşeli zeytin küspesi ve zeytinyağı üretiminden kalan diğer artıklar, kakao içermeyen şeker mamulleri, kimyon tohumları, ham ayçiçeği tohumu yağı veya aspir yağı ve taze üzüm gibi belirli ürünlerin gümrük vergileri de aynı şekilde belirli kotalar dahilinde Anlaşma’nın yürürlüğe girmesiyle sıfırlanmıştır.
Ek-II’de Suriye’nin gümrük tarifesi yer almakta olup, Suriye tarafının yapacağı indirimler, anılan Ek’e atıfta bulunularak belirlenmiştir. Anlaşma’nın 11. Maddesi ile Suriye gümrük tarifelerinde yapılabilecek artışların, indirime esas teşkil eden temel vergilerde artışa yol açmaması ve yapılabilecek indirimlerin ise ülkemize de yansıtılması garanti altına alınmıştır.
Söz konusu EK-II’de Suriye’nin mal sınıflandırma sistemi esas alındığından 8 haneli Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında ülkemiz ile Suriye GTİP’leri arasında farklılıklar bulunabilmektedir. Bu nedenle, sekizli GTİP olarak belirlenmiş ürünler için ayrıntılı mal tanımlarının Suriye Gümrük İdaresinin internet adresinden (www.syriancustoms.com ) kontrol edilmesi önem arz etmektedir. Aynı sitede Suriye’nin uyguladığı tavizli vergi oranları da görülebilmektedir.
Ayrıca, Avrupa Birliği Pazara Giriş Veri Bankası, ülkemizden internete bağlanan kullanıcılara da açılmış olup, Suriye tarafından uygulanan gümrük vergilerine http://mkaccdb.eu.int adresinden de ulaşılması mümkün bulunmaktadır.
Tercihli ticarette tatbik edilecek menşe kuralları, Protokol-II ile düzenlenmektedir. Taraflar, ikili ticarette, Pan-Avrupa-Akdeniz Menşe Kümülasyonu sistemi kapsamındaki uyumlaştırılmış menşe kurallarını tatbik etmeyi kabul etmişlerdir.
Anlaşma’da yer alan, “Ekonomik ve Teknik İşbirliği” bölümünde, iktisadi, ilmi, teknik ve ticari işbirliğini geliştirmek üzere her türlü gayreti göstermek, ayrıca, Avrupa-Akdeniz (EUROMED) sürecine dahil ülkeler başta olmak üzere bölge ülkeleri arasındaki işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan faaliyetleri teşvik etmek hedefleri ortaya konmaktadır.
Anlaşma’nın yürürlüğe girmesi ile birlikte mal ticaretindeki kısıtlamaların kaldırılması suretiyle ticaret hacminin genişletilmesi ve iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin artırılması ve güçlendirilmesi konularında önemli bir adım atılmış bulunmaktadır.
2005 yılında Suriye’ye olan ihracatımız 551 Milyon Dolar, Suriye’den ithalatımız ise 272 Milyon Dolar olarak gerçekleşmiştir. 2006 yılı Ocak-Eylül döneminde, ihracatımız 2005 yılının aynı dönemine göre % 13 artarak 445 Milyon Dolar, ithalatımız ise % 30 düşerek 152 Milyon Dolar olmuştur.
- ANLAŞMA METNİ VE EKLERİ
- TEXT AND ANNEXES
